اجراى خصوصى سازيها در صنعت نفت و صنايع وابسته به آن تحت عنوان اصلاح ساختار صنعت نفت در آغاز سال ٧٧ به تصويب دولت رسيد. در همان ابتداى به اجرا گذاشته شدن اين سياست مقامات حکومتى اعتراف کردند که قرار است بيش از ٤٠ هزار نفر از کارگران اين صنعت از کار بيکار شوند تاکنون اين سياست در بخشهاى مختلف وابسته به صنعت نفت به اجرا گذاشته شده و هزاران تن از کارگران باز خريد و اخراج شده ند و اکنون اجراى اين سياست شتاب بيشترى بخود گرفته است. شدت يافتن پروسه اجراى اين سياست با اعتراضات و مبارزه کارگران در بخش هاى مختلف نفت مواجه شد. اعتراضات اخبر کارگران پتروشيمى بدنبال نامه مهرماه غلامرضا نعمت زاده مدير عامل شرکت ملى صنايع پتروشيمى به وزير نفت در مورد واگذارى واحدهاى پتروشيمى که کمتر از ٥٠ درصد سهام آنها به صنعت نفت تعلق دارد و تاييد بيژن نامدار زنگنه برپا شد. اين اعتراضات چهار شرکت پتروشيمى، اراک، آبادان، خارک و اصفهان را در بر گرفت و هر روز شدت بيشترى بخود گرفت. کارگران پتروشيمى که تعداد آنها در اين مجتمع ها به چند هزار نفر ميرسد به تصميم دولت مبنى بر خصوصى کردن اين مجتمع ها و انتقال کارگران به بخش خصوصى که امنيت شغلى آنها را به خطر مى اندازد، اعتراض دارند. کارگران ميگويند ما ماشين نيستيم که به همراه تجهيزات فروخته شويم بلکه در استخدام وزارت نفت هستيم. اعتراض به خصوصى سازيهاى رژيم و بيکارسازيها علاوه بر شرکتهاى پتروشيمى به بخش هاى ديگر نفت از جمله کارگران بازنشسته پالايشگاه آبادان، شرکت هاى گاز ملى و شرکت اکتشاف و خدمات وابسته به صنعت نفت کشيده شد. هم اکنون فضاى اعتراض و مبارزه در ميان کارگران نفت شدت گرفته و مبارزات کارگران پتروشيمى انعکاس وسيعى در ميان کارگران داشته است. کارگران پتروشيمى با يکماه اعتراض فشرده خود هم اکنون در راس مبارزه عليه بيکارسازيها قرار گرفته و به سرمشقى براى صدها هزار کارگرى که هم اکنون در معرض بيکارسازيها قرار دارند تبديل شده اند.

روز شمار اعتراضات کارگران پتروشيمى و موسسات وابسته به نفت در يکماه اخير

- روز دوشنبه پنجم آبانماه کارگران و کارکنان کارخانه پتروشيمى اراک دست از کار کشيده و چند روز متوالى تجمعات اعتراضى برپا کردند. کارگران اعلام کردند که خصوصى سازى پتروشيمى به معناى بيکارى هاى وسيع در اين شرکتهاست و خواهان لغو اين تصميم شدند. کارگران تهديد کردند که اگر به خواستشان پاسخى داده نشود، جاده اصلى کنار پتروشيمى را خواهند بست.

- روز ٧ آبانماه مهندس بخشيان معاون ادارى پتروشيمى ايران، راهى اراک شد تا کارگران را براى ادامه کار و دست برداشتن از اعتراضاتشان قانع کند. اما اعتراض کارگران همچنان ادامه يافت.

بدنبال اعتصاب و اعتراضات کارگران پتروشيمى اراک، کارگران پتروشيمى اصفهان و خارک نيز دست به اعتصاب زدند.

- روز يکشنبه ١٠ آبان ماه کارگران پتروشيمى اصفهان با دست زدن به اعتصاب و تجمع در کارخانه، ٤٨ ساعت به مسئولان فرصت دادند تا به خواستهاى آنان پاسخ دهند.

- روز ١٠ آبانماه کارگران پتروشيمى اراک دست از کار کشيدند و در محوطه کارخانه تجمع کردند. - صبح روز سه شنبه ١٣ آبان ماه، تحت فشار اين اعتراضات بخشيان رئيس سازمان امور ادارى پتروشيمى طى نامه اى اعلام کرد که کارکنان پتروشيمى به بخش خصوصى منتقل نخواهند شد. او در اين نامه نوشت که کارگران براى انتقال، يا بازخريد و يا ادامه خدمت در وزارت نفت مجاز هستند. نامه بخشيان مبنى بر لغو تصميم انتقال کارگران و کارکنان پتروشيمى به بخش خصوصى يک عقب نشينى آشکار حکومت در برابر قدرت اعتراضات و اعتصابات کارگران پتروشيمى بود. اما کارگران قانع به اين پاسخ نشدند و خواهان اين شدند که نعمت زاده رئيس پتروشيمى که نامه قبلى مبنى بر انتقال کارکنان پتروشيمى و عدم مسئوليت شرکت پتروشيمى در قبال آنها را نوشته بود، بايد رسما لغو اين تصميم را اعلام کند.

- روز چهارشنبه ١٤ آبان ماه کارگران و کارکنان پتروشيمى اراک در سالن آمفى تئاتر کارخانه تجمع کردند و سخنرانان مختلف بر لغو کامل تصميم وزارت نفت تاکيد کردند. فرماندار منطقه بناچار در اين تجمع حاضر شد و قول داد که تا يک هفته بعد مشکلات کارگران را پيگيرى کند. در همين روز در پتروشيمى اصفهان نيز تجمعى اعتراضى بر پا شد و نماينده "برخوار و ميمه" در مجلس اسلامى بهمراه فرماندار اين منطقه در جمع کارگران حضور يافت و بعد از بحث و گفتگو با تعدادى از کارگران اعلام کرد که وزير نقت و معاون او قرار داد استخدامى بين کارکنان و وزارت نفت را يک طرفه نقض کرده اند و اين غيرقانونى است. نماينده مزبور قول داد که از طريق مجلس و مکاتبه با وزارت نفت مساله پيگيرى خواهد شد.- روز چهارشنبه ٢١ آبانماه بار ديگر کارگران کارخانه هاى پتروشيمى اراک و اصفهان و خارک بنا به اولتيماتوم قبلى خود دست از کار کشيدند و خواهان پاسخ مقامات حکومت به خواست خود شدند. بنا به گزارش برخى رسانه هاى جمهورى اسلامى در اين روز در پتروشيمى اراک بيش از ٧٠٠ نفر از کارگران اين مجتمع در سالن آمفى تئاتر جمع شدند و خواهاى پاسخ مديريت به اولتيماتوم خود گرديدند. مستجاب الدعوه مدير عامل پتروشيمى اراک در ميان کارگران معترض حاضر شد و تلاش کرد با ارائه گزارشى از مذاکرات خود با دولت، کارگران را آرام کند. او اعلام کرد که وزير نفت با دادن يک مهلت ٤ ماهه به کارکنان پتروشيمى خصوصى شده اراک براى انتقال به ديگر شرکتهاى دولتى پتروشيمى موافقت کرده است. اما اين تصميم و اين پاسخ کارگران را قانع نکرد و با ادامه بحثها کارگران ٢٠ نفر را بعنوان نمايندگان خود براى پيشبرد اين خواستها انتخاب کردند.

در ادامه اعتراضات در مجتمع هاى پتروشيمى اراک، اصفهان و خارک، کارگران پتروشيمى خارک به مقامات صنعت نفت اولتيماتوم دادند که اگر به خواستهايشان پاسخ داده نشود روز دوشنبه ٢٦ آبانماه دست به اعتصاب خواهند زد. - روز ٢٢ آبانماه دهها تن از کارگران بازنشسته پالايشگاه آبادان در مقابل کارگزينى اين پالايشگاه تجمع کرده و دست به اعتراض زدند. قضيه از اين قرار است که اين کارگران در جريان خصوصى سازى بخشهايى از پالايشگاه آبادان در معرض اخراج قرار گرفتند. مديريت به آنها وعده داد که اگر رضايت دهند که پيش از موعد باز نشست شوند در مقابل خانه هاى سازمانى صنعت نفت را در ازاى پرداخت ٢ ميليون تومان وديعه به آنها واگذار خواهند کرد. حدود ٨٠ نفر از کارگران پالايشگاه با اين پيشنهاد موافقت کرده و بازنشسته شدند. اما اکنون که کارگران ميخواهند اين خانه ها به آنها واگذار شود به آنها گفته شده است که بايد مبلغ ٩ ميليون تومان وديعه پرداخت کنند. بنا به گزارشات در طرح خصوصى سازيها از ٤٠٠٠ نفر کارگرانى که اکنون در پالايشگاه آبادان کار ميکنند قرار است تنها ١٨٠٠ تن باقى بمانند و بقيه اخراج و بازخريد شوند. در مهر ماه امسال نيز کارگران پالايشگاه آبادان در اعتراض به بيکارسازيها دست به تجمعات اعتراضى زدند. مقامات پالايشگاه که از ادامه اعتراضات کارگران وحشت زده شده بودند بلافاصله عقب نشينى کردند و اعلام کردند که هيچ کارگرى قرار نيست از استخدام صنعت نفت خارج شود مگر خود به بازخريد رضايت بدهد و در قبال آن سنوات خدمت مناسب و مسکن مناسب به دسته از کارگران داده خواهد شد.-روز ٢٨ آبانماه بارديگر بيش از هزاران نفر از کارکنان شرکت پتروشيمى در اراک در سالن آمفى تاتر کارخانه دست به تجمعى اعتراضى زدند. کارگران معترض پس از اين تجمع به سمت درب ورودى کارخانه راهپيمايى کردند و در آنجا به مدت دو ساعت به تحصن نشستند. کارگران اولتيماتوم دادند که اگر به خواست آنها مبنى بر باقى ماندن در استخدام صنعت نفت و عدم انتقال آنها به بخش خصوصى پاسخى داده نشود، در روز شنبه اول آذر ماه در محل کارخانه تحصن خواهند کرد و روز دوشنبه ٣ آذر ماه نيز دوباره در محل آمفى تاتر کارخانه تجمع کرده و بر روى چگونگى پيگيرى اعتراضاتشان تصميم بگيرند. بدنبال اين اولتيماتوم در روزهاى اعلام شده کارگران تجمعات اعتراضى برپا کرده و خواستهايشان را پيگيرى کردند.

- روز ٣٠ آبانماه هياتى ده نفره از سوى کارگران پتروشيمى آبادان جهت پيگيرى خواستهاى آنان به وزارت نفت در تهران اعزام شدند. بنا به گزارشات پتروشيمى آبادان از سال ٧٣ به بخش خصوصى واگذار شده و هم اکنون ٧٣٠ نفر از کارگران در اين شرکت قرار است به بهانه خصوصى سازى کارخانه از دايره استخدام صنعت نفت خارج شوند. اين موضوع موجب نگرانى کارگران شده و به اعتراض آنان دامن زده است.

- روز يک شنبه اول آذر ماه (٢٣ نوامبر) گروهى از کارکنان شرکت هاى پتروشيمى آبادان، اصفهان، خارک، و اراک به مجلس اسلامى رفتند و با تاکيد برخواستهاى خود اعلام داشتند که کارگران خواهان رسيدگى فورى به خواستهايشان هستند. اين کارگران اعتراض خودرا به وزير کشور و نمايندگان مجلس اسلامى ابراز کردند و اولتيماتوم دادند که در صورتى که به خواست کارگران پاسخ مثبت و روشن داده نشود کارگران مجتمع هاى پتروشيمى دست به اعتصابى متحدانه خواهند زد.

- روز دوشنبه سوم آذرماه کارگران پتروشيمى اراک در بنا به اولتيماتومى قبلى در سالن آمفى تئاتر اين مجتمع تجمع کردند و نسبت به عدم پاسخ مقامات به خواستهاى خود اعتراض کردند. بنا به گزارش رسانه هاى جمهورى اسلامى بيش از ٦٠٠ تن از کارگران در اين تجمع شرکت داشتند. در اين اجتماع اعتراضى کارگران بر روى خواستهاى خود پافشارى کردند و نسبت به تحريف اخبار اعتراضات خود توسط مسئولين پتروشيمى اعتراض کردند.

رئيس پتروشيمى اراک در تجمع کارکنان حاضر شد و اعلام کرد که با توجه به قوانين مصوب هيئت مديره پتروشيمى و لزوم تداوم توليد در پتروشيمى اراک امکان پذيرفتن درخواستهاى کارگران وجود ندارد. بنا به اين گزارش بخشى از کارکنان پتروشيمى با توجه به بى تفاوتى مسئولان پتروشيمى به خواستهاى خود، تصميم گرفته اند اعتصاب غذاى سه روزه اى را در هفته آينده برگزار کنند. هم اکنون اعتراض در کارخانجات پتروشيمى اراک، اصفهان، خارک و آبادان و نيز در ميان کارگران بازنشسته پالايشگاه آبادان و ديگر موسسات وابسته به نفت ادامه دارد.

شهلا دانشفر

٢٦ نوامبر ٢٠٠٣